Gheskiere Paul - Klinisch Psycholoog - Psychotherapeut - Mental Coach

Slaapstoornissen
Back


Slaapstoornissen

Iemand die regelmatig slecht slaapt, hier minstens een maand last van heeft en daardoor overdag minder
goed functioneert, heeft last van een slaapstoornis. Zo’n stoornis gaat gepaard met concentratieproblemen,
prikkelbaarheid en gebrek aan energie.

Slaapstoornissen zijn aan de hand van de klachten te onderscheiden in meerdere categorieën. De primaire
slaapstoornissen worden onderverdeeld in dyssomnieën en parasomnieën.

a. Dyssomnieën hebben te maken met de duur, de kwaliteit en het tijdstip van de slaap. Insomnie en
hypersomnie komen met meeste voor. Mensen met insomnie, of slapeloosheid, kunnen moeilijk inslapen en
worden ’s nachts vaak wakker of ontwaken te vroeg in de ochtend. Mensen met hypersomnie kunnen overdag
moeilijk wakker blijven. Ze slapen ’s nachts en vaak ook overdag erg veel, maar blijven desondanks slaperig.

b. Bij parasomniën doen zich tijdens de slaap abnormale verschijnselen of gedragingen voor. De bekendste
zijn: nachtmerries, slaapwandelen en praten of tandenknarsen in de slaap. Bij pavor nocturnus treden
angstaanvallen op. Mensen met pavor nocturnus worden plotseling wakker met een paniekerige schreeuw
en maken dan een verwarde indruk. Zowel pavor nocturnus als slaapwandelen komen voornamelijk voor bij
kinderen en verdwijnen bij het ouder worden.

Naast de primaire slaapstoornissen zijn er slaapstoornissen die samenhangen met een psychiatrisch probleem,
zoals een depressie, manie, angststoornis of psychose. De meest voorkomende klachten zijn slaapgebrek door
slecht inslapen, vroeg wakker worden of ’s nacht vaak wakker worden. Soms slapen mensen met psychiatrische
problemen juist langer dan normaal.

Ten slotte zijn er nog de ‘andere slaapstoornissen’. Deze hangen samen met lichamelijke ziekten, zoals diabetes
of een schildklieraandoening, of het gebruik van medicijnen, drugs of alcohol.

Ze uiten zich meestal als slapeloosheid, soms als teveel slapen. Ook lichamelijke klachten, zoals pijn en
benauwdheid, kunnen mensen beletten goed te slapen. Voorbeelden van medicijnen die de slaap beïnvloeden,
zijn bloeddrukverlagende middelen en hormonen.

Vicieuze cirkel

Mensen met een slaapstoornis raken op den duur in een vicieuze cirkel. Overdag kunnen ze zich slechter
concentreren en presteren ze minder, waarover ze dan vaak ’s nachts gaan piekeren. Ook zien ze steeds meer
op tegen gaan slapen en ontwikkelen ze verkeerd slaapgedrag. De angst niet te kunnen slapen vergroot de
stress en versterkt de slaapproblemen. Zo kan een slaapstoornis blijven bestaan, lang nadat de oorspronkelijke
aanleiding is verdwenen.
Een slaapstoornis kan iemands gezondheid en welzijn aantasten. Mensen die slecht slapen zijn moe, kunnen
zich slecht concentreren en raken snel geïrriteerd of uit hun evenwicht. Ze kunnen last krijgen van sombere
gevoelens. Die gevolgen beïnvloeden ook het contact met de naaste omgeving. Bovendien kunnen mensen met
slaapgebrek op gevaarlijke of ongewenste momenten door slaap worden overmand, bijvoorbeeld tijdens het
autorijden of in een vergadering. Slechte slapers hebben ook minder weerstand tegen ziektes en infecties.

Therapie

Slaapstoornissen kunnen verschillende oorzaken hebben. Eerst onderzoekt de arts daarom de achtergronden
van de klacht. Als de slaapproblemen samenhangen met een lichamelijke ziekte of psychische stoornis,
zal de behandeling zich daarop richten. Bij ernstige slaapproblemen kan onderzoek worden gedaan in een
speciale slaapkliniek. Soms schrijft de huisarts slaap- of kalmeringsmiddelen voor. Een slaapmiddel is een
hulpmiddel. De oorzaak van de slaapstoornis wordt er niet door opgeheven. Bijwerkingen zijn vermoeidheid,
concentratieproblemen en slaperigheid. Het gebruik van slaapmiddelen wordt bij voorkeur beperkt tot enkele
weken.
Begeleiding door een psycholoog is wenselijk wanneer de oorzaak van de slaapproblemen te vinden is
in de psychische gezondheidstoestand van de persoon. Hierbij zal vooral gewerkt worden via cognitieve
gedragstherapie ondersteund door relaxatie, hypnose of andere ondersteunende technieken.