Eetstoornissen.

Soorten
Er zijn vele soorten eetstoornissen. Hieronder vermelden wij de belangrijkste:

Anorexia nervosa

Anorexia nervosa is een stoornis die wordt gekenmerkt door doelbewust gewichtsverlies, op gang gebracht en volgehouden door de patiënt. De stoornis komt meestal voor bij meisjes in de adolescentie en jonge vrouwen, maar ook jongens en jonge mannen in dezelfde leeftijdscategorieën kunnen soms aan deze stoornis lijden, evenals kinderen tegen de puberteit en oudere vrouwen tot aan de menopauze.
Er bestaat een groeiende overtuiging dat een wisselwerking tussen socioculturele en biologische factoren bijdraagt aan het ontstaan van de stoornis, evenals minder specifieke psychologisch mechanismen en kwetsbaarheid van de persoonlijkheid.

Cliënten met anorexia nervosa denken de hele dag aan eten en afvallen. Ze tellen de calorieën van alles wat ze eten, ze wegen zich dagelijks en meten hun lichaamsomvang. Het is een obsessie voor ze. Het zijn mensen die doodsbang zijn om dik te worden, ook al zitten ze beneden het 'normale' gewacht. Vermageren is voorhen een verslaving geworden. Het geeft hen houvast, een gevoel van controle en het gevoel ergens heel goed in te zijn. Omdat ze beseffen dat hun omgeving hen probeert aan het eten te krijgen, gebruiken ze allerlei trucs. Soms gaan ze ook fanatiek sporten.

Atypische anorexia nervosa

Deze term dient gebruikt te worden voor de personen bij wie één of meer van de sleutelkenmerken van anorexia nervosa zoals amenorroe of aanzienlijk gewichtsverlies, ontbreekt, maar die verder een redelijk typisch klinisch beeld laten zien.

Boulemia nervosa

Boulemia nervosa is een syndroom dat wordt gekenmerkt door herhaalde aanvallen van overeten en een overmatige preoccupatie met de controle van het lichaamsgewicht, waardoor de patiënt extreme maatregelen neemt om de 'dikmakende' effecten van opgenomen voedsel tegen te gaan.

Deze mensen hebben vaak heftige eetbuien. Tijdens zo'n aanval zijn ze de controle over zichzelf kwijt. Hierna moeten ze dikwijls braken of nemen ze laxeer- of vochtafdrijvende middelen. Weet je dat je met pillen alleen vocht afdrijft maar je calorieën niet kwijt raakt ? Weet je dat laxeermiddelen verslavend zijn ?
Na elke eetbui schamen ze zich vreselijk en voelen ze zich schuldig en zwak.
Mensen met boulemia hebben vaak een normaal gewicht.

Atypische boulemia nervosa

Deze term dient gebruikt te worden voor de personen bij wie één of meer van de sleutelkenmerken van boulimia nervosa ontbreken, maar die verder een redelijk typisch klinisch beeld laten zien. Dit is het vaakst van toepassing bij mensen met een normaal gewicht of zelfs overgewicht, maar met de typische perioden van overeten gevolgd door braken of laxeren.

Binge Eating Disorder (BED)

Een eetbuistoornis of 'Binge Eating Disorder' lijkt in grote lijnen op boulemia nervosa. Er is één belangrijk verschil. Cliënten met boulemia proberen na afloop van de eetbui het voedsel kwijt te raken. Cliënten met eetbuistoornis doen dat niet. Daardoor neemt hun gewicht toe, waardoor de eetbuistoornis zichtbaar is.

Overeten in samenhang met andere psychische stoornissen

Hier dient overeten gecodeerd te worden dat geleid heeft tot adipositas als een reactie op ingrijpende gebeurtenissen. Sterfgevallen, ongelukken, chirurgische operaties en emotioneel aangrijpende gebeurtenissen kunnen gevolgd worden door een 'reactieve adipositas', met name bij mensen die aanleg hebben voor gewichtstoename.

Overgewicht als een oorzaak van psychische stoornissen dient hier niet gecodeerd te worden. Adipositas kan een persoon gevoelig maken voor zijn of haar uiterlijk en kan aanleiding geven tot een gebrek aan zelfvertrouwen in persoonlijke relaties; de eigen schatting van de lichaamsomvang kan overdreven zijn.

Braken in samenhang met andere psychische stoornissen

Buiten het zelfopgewekte braken bij boulimia nervosa, kan herhaaldelijk braken voorkomen bij dissociatieve stoornissen en bij de hypochondrische stoornis, waarbij braken één van de verschillende lichamelijke symptomen kan zijn, en tijdens de zwangerschap waarbij emotionele factoren kunnen bijdragen aan recidiverende misselijkheid en braken.

Wat zijn de oorzaken van eetstoornissen?

Er zijn aanwijzingen dat zowel biologische, culturele, psychologische als gezinsfactoren een rol spelen bij de ontwikkeling en instandhouding van een eetstoornis.
· Biologische factoren kunnen een rol spelen bij het ontstaan van eetstoornissen.
· Welke rol erfelijkheid speelt is nog onduidelijk.
· De uitkomsten van onderzoek naar genetische factoren lopen bij anorexia nervosa nogal uiteen.
· Uit onderzoek naar culturele factoren is gebleken dat:
- anorexia nervosa in verstedelijkte gebieden even vaak optreedt als op het platteland,
- boulemia nervosa meer zou voorkomen in verstedelijkte gebieden dan in plattelandsgebieden,
- anorexia nervosa gemiddeld meer voorkomt in de balletwereld en sporten waarbij uiterlijk en gewicht een belangrijke rol spelen zoals turnen, kunstschaatsen enz.
· Er zijn voorbeschikkende, uitlokkende en instandhoudende psychologische factoren. Zo vergroten perfectionisme en een negatief zelfbeeld de kans op anorexia nervosa.
· Het is moeilijk vast te stellen of een risicofactor oorzaak of gevolg is van de eetstoornis.
· Typische gezinsfactoren die het ontstaan van een eetstoornis voorspellen, zijn niet bekend. Aangenomen wordt dat conflicten in gezinnen vooral een gevolg zijn van de eetstoornis. Dergelijke conflicten kunnen wel bijdragen aan de instandhouding of verergering van de eetstoornis.
Gevolgen
Eetstoornissen kunnen zowel psychologische, sociale als somatische gevolgen hebben voor het welbevinden van de cliënt. Ze kunnen leiden tot beperkingen in sociaal, emotioneel en lichamelijk functioneren en daarmee de kwaliteit van leven sterk beïnvloeden. Sommige gevolgen, zoals een ernstige verstoring van het hartritme, kunnen leiden tot de dood. Andere klachten verdwijnen wanneer de cliënt herstelt. Een deel van de klachten is echter blijvend.
· Gedragingen, gedachten en gevoelens worden in sterke mate door eetstoornissen bepaald.
· Omdat vooral jonge mensen last hebben van eetproblematiek kan de persoonlijkheidsvorming belemmerd worden of zelfs stagneren.
· Op den duur ontstaan tal van negatieve psychologische effecten en psychiatrische co-morbiditeit bij de verschillende eetstoornissen.
· In 2002 waren in ons land 1600 mensen met een eetstoornis arbeidsongeschikt
· Mensen met een eetstoornis ervaren problemen met hun partner, gezin of sociale contacten.
· Bij anorexia nervosa spelen adaptaties van het lichaam aan de situatie van ondervoeding die omkeerbaar en niet levensbedreigend zijn. Daarnaast kunnen er acute levensbedreigende complicaties optreden. Ook kan sprake zijn van complicaties die op lange termijn niet (volledig) omkeerbaar zijn.
· Bij boulemia nervosa worden vooral de somatische gevolgen gezien van purgerend gedrag.

Therapie helpt
Hoe vlugger de eetstoornis wordt behandeld, des te groter de kans om te genezen. Wacht dus niet te lang !
De behandeling richt zich in de eerste plaats op het aanleren van een gezond eetpatroon. Wanneer hierin verbetering is opgetreden, richt de behandeling zich op de oorzaak van de eetstoornis.
inzake psychologische therapieën zijn er heel wat mogelijkheden zoals Cognitieve Gedragstherapie, Interpersoonlijke psychotherapie, Motiverende interventies, Systeemtherapie (gezinstherapie), Terugvalpreventie, enz.

Anorexia : Psychologische behandelingen zijn altijd onderdeel van de behandeling van anorexia nervosa. Ze richten zich niet alleen op het gewicht, maar ook op de angst om aan te komen en de stoornis in de lichaamsbeleving
Behandeling met medicijnen is ook nooit de enige behandeling tegen anorexia nervosa. Gezonde voeding in gecontroleerde doses blijkt in de acute fase een goede therapie..
Boulemia Nervosa: Bij de behandeling van boulemia nervosa wordt niet alleen gestreefd naar het verminderen van het aantal eetbuien, maar ook naar het verbeteren van het functioneren op diverse levensgebieden. Voor boulemia nervosa is een groot aantal interventies ontwikkeld. Op grond van wetenschappelijk onderzoek blijkt cognitieve gedragstherapie effectief, en is dus eerste keus op gebied van behandeling. Antidepressiva hebben op de korte termijn ongeveer evenveel effect, maar worden minder goed getolereerd. Zij helpen het aantal eetbuien te verminderen en depressieve gevoelens tegengaan.
Binge Eating Disorder: De meest onderzochte behandeling voor de eetbuistoornis is cognitieve gedragstherapie. Medicatie blijkt in combinatie met cognitieve gedragstherapie geen toegevoegde waarde te hebben.

© Paul Gheskiere